İLAVE GÜMRÜK VERGİSİNİN TEMEL ESASLARI

Sezai KAYA, Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi

1) Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 05.10.2017 tarihli 28447926 sayılı yazısına göre ilave gümrük vergisi müstakil bir vergi değildir. Mezkûr yazıya göre ilave gümrük vergisi Bakanlar Kurulu Kararları ile mevcut gümrük vergisi oranlarında yapılan bir artıştır.

Bakanlar Kurulu bu yetkisini, 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun’un 2. maddesinde yer alan “eşyaların gümrük vergisi had ve nispetlerini 50’ye kadar yükseltebilir, sıfıra kadar indirebilir veya bu Cetveldeki had ve nispetleri %50’sine kadar artırabilir” hükmünden almaktadır.

Bu hükme göre, hesaplanan toplam vergi oranı 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun’da gösterilen hadlerin %50 artırılmış düzeyini aşamaz. Aşması durumunda 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun’da gösterilen hadlerin %50 artırılmış düzeyi uygulanır.

2) İlave gümrük vergisi, gümrük vergisinin tabi olduğu usul ve esaslara göre takip ve tahsil edilir. Tahakkuku, tebliği, teminata alınması, zaman aşımı, tahsilatı, geri verilmesi ve kaldırılması 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabidir.

3) 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda gümrük vergisi için uygulanması hükmedilen müeyyideler ilave gümrük vergisi için de uygulanır.

4) Gümrük kıymetini oluşturan unsurlar ilave gümrük vergisinin de kıymetini (matrahını) oluşturur.

5) 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167. maddesine göre gümrük vergisinden muaf eşya ilave gümrük vergisinden de muaftır.

6) ATR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen eşyadan gümrük vergisi tahsilatı yapılmasa da ilave gümrük vergisi tahsil edilebilir. ATR dolaşım belgesi gümrük vergisi muafiyeti sağlamayan, sadece gümrük vergisi oranını sıfırlayan bir belge olduğundan yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararları çerçevesinde ilave gümrük vergileri sıfırlanmamaktadır. Zira, ilave gümrük vergisi eşyanın menşeini esas alarak yürümektedir.

7) İthalatta Alınan İlave Gümrük Vergilerinin Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkındaki 2017/4 sayılı Tebliğ’e göre; ilave gümrük vergisi kapsamındaki eşyanın A.TR dolaşım belgesi eşliğinde serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamında yapılan ithalinde Avrupa Birliği veya Türk menşeli olduğunu gösteren “İhracatçı Beyanı”nın, ithalatçı tarafından gümrük beyannamesinin ekinde gümrük idaresine ibraz edilmesi halinde ilave gümrük vergisi alınmaz.

Gümrük beyannamesi ekinde gümrük idaresine menşe şahadetnamesi veya tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı ibraz edilmesi halinde “İhracatçı Beyanı” aranmaz.

8) Yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararlarına göre, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz.

9) Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 24.03.2016 tarihli 14793290 sayılı yazısına göre yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen eşyadan ilave gümrük vergisi de alınmaz.

10) Yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararlarına göre, dâhilde işleme rejimi kapsamında tahsil edilen telafi edici vergi hesaplanmasına ilave gümrük vergileri dahil değildir.

11) Beyan edilen eşyanın, 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına ekli V sayılı listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmaz.