YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ SERTİFİKASI

Sezai KAYA, Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi
26.06.2019

YYS gümrük işlemlerinizde maliyetlerinizi düşüren, eşyanızın kontrol edilmeden gümrükten geçmesine imkan veren, bu sebeple zaman kazandıran, bazı belgeler olmadan da eşyayı teslim almanızı sağlayan bir belgedir. Kısaca, Devlet'in güvendiği şirketler arasına girmenizi sağlayan ayrıcalık belgesidir.

Bu ayrıcalık belgesinin bazı avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.  Başlıklar halinde avantaj ve dezavantajları aşağıdaki şekilde sıralanabilir. 

I-AVANTAJLARI

Getireceği prestij dışında YYS'nin mevzuatta yer alan avantajları aşağıdaki şekilde sıralanabilir.

YYS kapsamında;

  • Eksik beyan
  • Kısmi teminat
  • Götürü teminat
  • Onaylanmış ihracatçı yetkisi
  • Yerinde gümrükleme
  • Beyanın kontrol türüne ilişkin kolaylaştırmalar

Şeklinde haklar veya kolaylıklar bulunmaktadır. Bu haklar ve kolaylaştırmalar aşağıda ele alınmıştır.

1) Eksik Beyan

Orijinal fatura, ATR, menşe belgesi, navlun makbuzu, işlenmiş tarım ürünü analiz raporunun asılları olmaksızın eşya ithal edebilme hakkı verir.

Yorum: Orijinal belgenin gelmesi beklenirken gümrükte eşyanın beklemesinin maliyetleri ortadan kalkacaktır.

2) Kısmi Teminat

Gümrük antrepo, gümrük kontrolü altında işleme ve geçici ithalat rejimlerine tabi tutulan eşya için teminat alınması öngörülen durumlarda, sertifika sahibi kişilerden, talep etmeleri halinde, ithalat vergilerinin yüzde onu oranında teminat alınır.

Dahilde işlemede bu oran %1’dir.

Yorum: Teminatlı işlemlerin olması halinde paranın finansman maliyeti dikkate alındığında bahse konu hakkın şirket maliyetlerini düşürmede önemli bir yer tutacağı açıktır.

3) Götürü Teminat

Götürü teminat uygulaması, eşyanın gümrük vergilerinin teminata bağlanmasını gerektiren bir gümrükçe onaylanmış işlem veya kullanıma tabi tutulduğu durumlarda, bu uygulamadan yararlanacak kişi için belirlenmiş tutardaki teminatın, her işlem için ayrı ayrı teminat verilmeksizin, teminata bağlanması gereken tutardan bağımsız olarak ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın bir yıl süreyle kullanılabilmesini ifade eder.

Yorum: Yukarıda teminat konusunda yapılan açıklamaya ilave olarak, her işlem başına teminat vermek yerine yıllık bir tane teminat verilmesi işlemlerin hızlanması adına önemli bir haktır. 

4) Onaylanmış İhracatçı Yetkisi

Bu yetki kapsamında

a) A.TR Dolaşım Belgelerini Bakanlıkça yetki verilen kişi ve kuruluş tarafından düzenleme ve vize işlemi için gümrük idarelerine ibraz etme zorunluluğu olmaksızın düzenleyebilme izni,

b) Serbest Ticaret Anlaşması yapılan ülke veya ülke gruplarıyla tercihli ticarette, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tarım ürünlerinin tercihli ticaretinde ve ülkemiz tarafından tek taraflı olarak tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi rejimi kapsamında gerçekleştirilen tercihli ticarette eşyanın kıymetine bakılmaksızın eşya ve ülke/ülke grubu bazında fatura beyanı veya EUR.MED fatura beyanı düzenleyebilme izni,

c) İhracatta yerinde gümrükleme izni

Şeklinde kolaylıklar bulunmaktadır.

Yorum: Bu kolaylıklardan özellikle ilgili kurumlara belge götürmeden onaylama yetkisi verilmesi hususu, ihracatçılar için zaman kazandırıcı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.

5) İthalatta Yerinde Gümrükleme

Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahibi kişilere, eşyayı ithalat gümrük müdürlüğüne sunmaksızın ithal işlemlerini kendi tesislerinde gerçekleştirmek üzere izin verilmesidir.

Yorum: İthalatta yerinde gümrükleme izni sadece YYS sahibi firmalara tanınmış bir haktır ancak YYS alınması esnasında bu hakkın talep edilmiş olması ve ilave şartların sağlanmış olması gerekir. Şu anda aktif olarak kullanılan bir kolaylık değildir. Ancak ileride bu hak aktif hale gelecektir.

6) Beyanın Kontrol Türüne İlişkin Kolaylaştırmalar

  • Yetkilendirilmiş yükümlü statüsü sahibi kişilere 
  • Yeşil hat uygulaması
  • Beyannamelerin belge kontrolüne tabi tutulması halinde, kontrollerin öncelikle yapılması.
  • Beyanname kapsamı eşyanın muayeneye tabi tutulması halinde, muayenenin öncelikle yapılması.

Hakları verilir.

Yorum: Burada özellikle yeşil hat uygulaması eşyanın gümrük idaresince kontrol edilmemesi anlamını taşımaktadır. Limanların yoğunluğu, muayene ve kontrol esnasında kaybedilen zaman, x-ray maliyetleri, laboratuvar süreci, mesai ve yolluk ödemeleri gibi zaman kaybettirici veya maliyet arttırıcı unsurların ortadan kalkması veya azalması şirketler açısından oldukça önemlidir.

Özellikle, yeşil hat uygulaması sayesinde gümrükte eşyanın bekleme sürelerinin azalmasının ve sayede stoksuz çalışma (just in time) imkanının doğmasının sonucunda finansman maliyetlerinde ciddi oranlarda azalma söz konusu olacaktır

7) Beyannameye Eklenmesi Gereken Belgelere İlişkin Kolaylaştırmalar

Gümrük Yönetmeliği’nin 114/3. maddesine göre, yeşil hattan yararlanma hakkı bulunan YYS sahibi kişiler adına tescil edilen gümrük beyannamelerinin 44 no’lu kutusuna mezkûr Yönetmeliğin 114/1 maddesinde belirtilen beyannameye eklenmesi zorunlu belgeler (fatura, menşe belgesi, ticaret politikasına ilişkin belgeler vs) kaydedilir ve bu belgeler beyannameye eklenmez.

Yorum: Yukarıda eksik belge ile beyan konusunda belirtildiği üzere belge beklenmesi esnasında kaybedilen zamanı önleyecek bir kolaylaştırmadır.

8) Eşyanın Teslimindeki Kolaylaştırmalar

Gümrük Yönetmeliği’nin 130. maddesine göre eşya, boşaltma yerinde konşimentoda teslim edileceği gösterilen ve bir nüshasını taşıyan kimseye ve eğer konşimento emre muharrer ise ciro ile devralmış şahsa teslim olunur. Ancak, konşimentosu ibraz edilemeyen petrol ve türevleri, eşyanın taşıyıcısı veya temsilcisi tarafından eşyanın alıcısı olarak gösterilen YYS sahiplerine teslim edilebilir. Bunun için, konşimentonun en geç doksan gün içinde ibraz edileceğine dair verecekleri taahhütname verilmek zorundadır.

Yorum: Petrol ve türevleri ithal eden firmalar için sağlanan bu kolaylık konşimento beklenirken kaybedilen zamanı önlemektedir.

9) Emsal Tahlil Kolaylıkları

39.01 ila 39.15 tarife pozisyonlarında yer alan ve dökme gelen eşyaların ithalinde emsal tahlil kullanılamamaktadır. Ancak Gümrük Yönetmeliği’nin 196/2-c maddesine göre YYS sahibi olanlar tarafından bahse konu eşyalar için emsal tahlil raporu kullanılabilmektedir. Bunun için eşyanın ithalinde süreklilik bulunmalı, göndericisi, alıcısı ve menşei aynı olmalı, özelliklerini belirleyici belgelerde ve bu belgeler ile eşya üzerinde bulunan ayırt edici ibarelerde farklılık bulunmamalı ve tahlil raporu beyanname tescil tarihi itibarıyla en fazla altı ay öncesine dayanmalıdır. 

Yorum: 39.01 ila 39.15 tarife pozisyonlarında yer alan ve dökme gelen eşyaların ithalinde YYS sahibi firmaların büyük avantajı söz konusudur. Bu eşyaların gemiyle geldiği ve olası demuraj giderlerinin yüksekliği dikkate alındığında ne derece önemli bir kolaylık olduğu anlaşılmaktadır.

10) Tahlil Sonucunun Beklenmemesi Kolaylığı

Gümrük Yönetmeliği’nin 196/1. maddesine göre Türk Gümrük Tarife Cetvelinin 27 (27.01 ila 27.05, 2709.00.90 ve 27.16 hariç), 28, 29 uncu fasılları ve 32.08, 34.03 ve 38.11 tarife pozisyonu ile 39.01 ile başlayarak 39.15 dâhil olmak üzere bu tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın dökme olarak gelmesi halinde laboratuvar tahlili yapılır.

Mezkûr Yönetmeliğin 196/6. maddesine göre ise, bu eşyaların yükümlüsünün YYS sahibi olması halinde, tahlil sonuçları alınmadan eşya teslim edilmektedir. Tahlil sonucunun beyana aykırı çıkması halinde, sistem üzerinde beyannameye meşruhat düşülür ve vergilerin yeniden hesaplanmasını gerektirir bir durum olması halinde tahakkuku yeni duruma göre yapılır. 

Yorum: Bu eşyaların gemiyle geldiği ve olası demuraj giderlerinin yüksekliği dikkate alındığında ne derece önemli bir kolaylık olduğu anlaşılmaktadır.

11) Ayniyet Tespitine İlişkin Kolaylıklar

2017/22 sayılı Genelgeye göre, YYS sahibi kişiler adına 2153, 2353, 3153, 3158, 4053, 4058, 4253, 4258, 5300, 5321, 5323, 5341, 5351, 5352, 5371, 5391, 5800, 7153, 7158,  rejim kodları kapsamında tescil edilen beyannameler kapsamı olup Genelge eki listelerde yer alan GTİP'lerden beyan edilen; eşyanın taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus eşya, palet, uçak, uçak motorları, uçak motorlarının aksam ve parçaları, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemektedir.

Genelgeye göre YYS sahibi yükümlüler tarafından, 2300, 2340, 2342, 6123, 6323, 6771 , 7123 rejim kodları kapsamında, Genelge eki listelerde yer alan GTİP'lerden beyan edilen; eşyanın taşınmasına veya ambalajlanmasına mahsus eşya, palet, uçak, uçak motorları, uçak motorlarının aksam ve parçaları ile 2100, 2123, 2172, 2191, 6121, 6321, 7121, 7123 rejim kodları kapsamında, Genelge eki 2 sayılı listede yer alan GTİP'lerden beyan edilen eşya, fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemektedir.

Öte yandan, 2017/17 sayılı Genelgeye göre YYS sahibi kişilerin dahilde işleme izni kapsamında yapacağı ihracatta ayniyet tespitine ilişkin uygulamalardan istisnadırlar.

Yorum: Bir eşyanın ayniyet tespitinin yapıldığı ve bunun için kırmızı hatta yönlendirildiği durumlarda yaşanacak zaman kaybı ve artan maliyetler (mesai, liman masrafı, x-ray vs) dikkate alındığında bu kolaylığın oldukça önemli olduğu anlaşılmaktadır.

12) Gümrük Müşavirliği Hizmet Bedellerinde İndirim

30/12/2015 tarihli ve 29578 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğin 5. Maddesine göre;

- Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası sahibi firmaların ihracat işlemleri için Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesindeki ücretlerde %25 oranında indirim uygulanabilir

- Aynı gümrük müşavirliği şirketinden hizmet alınması şartıyla beyanname sayısı göz önünde bulundurularak Asgari Ücret Tarifesinde aşağıda yer alan indirim oranları uygulanabilir:

1) Bir takvim yılında ihracat işlemleri için beyanname sayısı 1.000'i aştığında bundan sonraki beyannameler için %35 oranında; beyanname sayısı 2.500’ü aştığında bundan sonraki beyannameler için %50 oranında indirim uygulanabilir.

2) Bir takvim yılında ithalat işlemleri için beyanname sayısı 1.000'i aştığında bundan sonraki beyannamelerde Asgari Ücret Tarifesindeki ücretlerde %25 oranında; 2.500’ü aştığında bundan sonraki beyannameler için %35 oranında indirim uygulanabilir. 

Yorum: Yıl içerisinde binlerce beyannamesi olan firmalar için gümrük müşavirliği asgari ücret tarifesinde yapılan bahse konu indirimler YYS sahibi firmalara ciddi maliyet avantajı sağlayabilecektir.

II-DEZAVANTAJLARI

YYS, şirkete bazı maliyetler getirecek. Şirketin muhasebe sisteminde, arşiv düzeninde, yangın söndürme tertibatlarında, kameralarında ve bunların arşivlendiği ortamda, tel örgülerde, giriş çıkış turnikelerinde bazı iyileştirmeler gerekebilir. Bu tamamen şirketde yapılacak GAP  analizi (mevcut durum analizi) sonucunda anlaşılabilecektir. Örneğin bazı yerlere ilave kameraların konulması, kart/parmak okuma gibi geçiş sistemlerinin kurulması, arşiv dolaplarının değiştirilmesi, yangın söndürme tüplerinin yenilenmesi istenebilir.

YYS'nin bir diğer dezavantajı ise başvuru sürecinde ciddi bir hazırlık gerektirmesidir. Bu hazırlık süreci yorucu ve meşakkatli olabilir. Çünkü, başvuru için 98 soruluk bir formun doldurulması gerekecek ve bu cevaplar için şirket içi prosedürler yazılması gerekecek. Soru formunun cevaplanması ve prosedürlerin yazımı, dış ticaret biriminin işi olduğu düşünülerek diğer birimlerin yeterince işi sahiplenmemesi sonucunu ortaya çıkarabilecek ve bu nedenle şirket içinde çekişmeler, huzursuzluklar doğabilecektir. Bir diğer dezavantaj ise gümrüklerde eşyayı kontrol etmeyen gümrük idaresi 3 yılda bir müfettiş göndererek kayıtlarınızı ve belgelerinizi kontrol edecek.

III-ŞARTLAR

YYS alımı için aranan şartlar aşağıdaki şekildedir

1) Şirket Yönetim kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının, kaçakçılık, rüşvet vs gibi suçlardan ceza veya mahkumiyet kararının bulunmaması gerekir. Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

2) Geriye dönük 3 yıl içerisinde Yönetmelikte belirtilen sayılarda gümrük cezaları ile karşılaşılmamış olması gerekir.

3) Kesinleşmiş vergi ve SGK borcu olmamalıdır.

4) Şirketin borçlarını ödeme gücünü ve mali yeterliliği gösteren YMM raporu gerekmektedir.

5) Şirkete, depolara, yükleme boşaltma yerlerine izinsiz giriş çıkış olmamalı, buralara giriş çıkış kayıt altına alınıyor olmalıdır.

6) Avrupa Akreditasyon Birliğinin karşılıklı tanıma anlaşmalarına imza atmış akreditasyon kurumları tarafından akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenecek ve akreditasyon kurumunun markasını taşıyan geçerli ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikaları olmalıdır.

7) Sertifika başvurusunun yapıldığı yıldan önceki takvim yılı içinde veya başvurunun yapıldığı ayın ilk gününden geriye dönük bir yıl içerisinde gümrük idaresinde en az yüz adet beyan kapsamında işlem yapılmış olması gerekmektedir.

8) İç kontrol mekanizmasına sahip olunmalıdır.

9) Tüm tesislerin girişinde güvenlik personelinin bulunması gerekmektedir.

10) Tüm tesislerin etrafının duvar ve tel örgü ile çevrili olması, kamera sistemlerinin bulunması gereklidir.

11) Yangın söndürme sistemi, jeneratör vb önlemlerin bulunması gerekmektedir.

12) Bir arşivin ve arşiv görevlisinin olması, bu kişinin görev tanımının ve arşiv prosedürünün bulunması gerekmektedir.

13) ERP programı kullanılması, ithalat, ihracat, muhasebe ve lojistik hareketlerinin ERP programında kayıtlı olması gerekir.

14) Hassas olarak ifade edilen departman (Bilgi işlem, kamera izleme odası, dış ticaret, muhasebe, vb) girişlerinde kart okuyucu veya parmak izi sisteminin bulunması gerekir.

15) Dış ticaret eğitimlerinin alınmış olması gerekir.

16) Kaçakçılık, terör, lojistiğin güvenliği vb konularda güvenlik eğitiminin alınmış olması gerekir.

17) Tesisin coğrafik durumu ve ticareti yapılan eşyanın özellikleri açısından bir güvenlik firmasına risk analizi yaptırılması gerekmektedir

18) Tüm tedarikçilerle hizmet alımlarına dair sözleşmelerin bulunması gerekir.


Önemli Not:
31.12.2019 Tarihine Kadar Yapılacak Başvurularda Aşağıdaki Şartlardan En Az Birinin Daha Sağlanması Gerekiyor

1) Sanayi sicil belgesi veya kapasite raporu vb belgelerden en az birine sahip olmak

Veya

2) Geriye dönük bir yıl içerisinde asgari 5 milyon ABD doları tutarında fiili ihracat yapmış olmak

Veya

3) İthalat ve ihracat toplamı 20 milyon ABD doları olmak veya 20 milyon ABD doları ithalat yapmış olmak,

IV- YYS ALIM HİZMETİMİZ

YYS alımı sürecine ilişkin hizmetlerimiz aşağıdaki şekildedir.

1- PROJE PLANI

a) YYS Müracaat Öncesi, Başvuru ve Sonrası Yürütülecek Faaliyetlerin Organizasyonu

Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası müracaatı ve belgenin alınabilmesi için yapılacak hazırlıklar ciddi bir zaman ile dikkatli ve disiplinli çalışmayı gerekli kılmaktadır.

Bu kapsamda, istenen evraklar içerisinde bulunan EK2. Soru Formu; Firmanın, genel bilgiler, dış ticaret işlemlerinin süreçleri ve Emniyet/Güvenlik koşullarının sağlanması ile ilgili bilgilerinin dokümantasyon olarak istendiği, müfettişlerin mahallinde yapılan inceleme ile kontrolünün sağlandığı, kapsamlı bir formdur.

Bu çerçevede proje ekibimiz ile firma personeli dokümantasyon çalışmasını birlikte yürüteceğinden dolayı ortak bir çalışma grubu oluşturulacaktır. Proje ekibimizin yönlendirmesi ile ilgili firma personeli soru formunun da istenen bilgi ve belgeleri hazır hale getirecektir.

Hazırlanacak söz konusu dokümanlar güncel, uygulanan, talimatlandırılmış ve imza karşılığı duyurusu yapılmış olmalıdır. Bu çerçevede ISO 9001 dokümanlarından da yararlanılacaktır. Özellikle uygulamaya yönelik olması en önemli unsurdur.

b) Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası alımı destek projesi kapsamında sırasıyla atılacak adımlar:

1. Firmanız tarafından YYS alım projesi için bir Proje Lideri (PL) tespit edilecektir.

1.a. PL projenin tüm aşamalarında ilgili birimler arasında koordinasyonu sağlayacaktır.

1.b. PL; Yapılacak doküman hazırlıkları, Birimler Ekibi’nin (BE) oluşturulması ve BE toplantılarının organize edilmesi ve sonuçlarının SK CONSULTING Proje Sorumlusu (SPS) ile paylaşılması gibi görevleri yürütecektir.

1.c. Lojistik, ithalat/ihracat, muhasebe, finans, depo, tesis güvenliği, İK ve idari işler vb. departmanlardan birer temsilcinin BE içerisinde bulunmasına dikkat edilerek BE tespit edilecek ve SPS ile paylaşılacaktır.

2. SK CONSULTING Proje Sorumlusu, PL ve BE temsilcileri ile ilk tanışma ve koordinasyon toplantısını düzenleyecektir. Söz konusu toplantıda genel olarak YYS projesi hakkında bilgi verilecek ve doldurulması gereken soru formu ve “Ek-2 Sorular ve Yapılacaklar” formu paylaşılacaktır.

3. Soru formu BE tarafından incelendikten sonra SK CONSULTING tarafından BE’ye YYS projesi kapsamında dikkat edilmesi gereken hususlar, getirdiği kolaylıklar ve sağlanması gereken şartlar gibi konuları içeren bir eğitim verilecektir. (1 gün)

4. Başvuru için cevaplanması gereken EK-2 Soru Formu BE’ye detaylı bir şekilde açıklanarak, dikkat edilecek hususlar belirtilecek ve çeşitli örnekler verilecektir. Bu çalışma, şirket ofislerinde, belirlenen günler çerçevesinde yürütülecektir.

5. BE, soru formu kapsamında talep edilen yazılı prosedürleri hazırlayacak, tespit edilen ve yatırım gerektiren eksiklikler giderilerek cevap formu hazırlanacaktır.

6. Hazırlanan talimat ve prosedürlerin ilgili lokasyonlarda yerinde denetimi yapılarak, uygulama süreçleri kontrol edilecek ve Müfettişlerin yapacağı yerinde denetime hazırlık yapılacaktır.

7. Ankara’dan alınan geri bildirim dahilinde nihai iyileştirmeler yapılarak Bölge Müdürlüğü nezdinde nihai başvuru gerçekleştirilecektir.

c) Ofis ve İlgili Lokasyonların Yerinde Kontrolü

Soru formunda verilmiş cevap ve belgeler ışığında, proje ekibi, ilgili ofis ve lokasyonlarda incelemeler yaparak, bilgi ve belgelerin forma uygunluğu kontrol edecektir. Burada dikkat edilecek husus, yapılacak bu inceleme, Bakanlık müfettişlerinin kriter ve bakış açıları ile gerçekleştirilecek ve varsa düzeltici öneriler yapılacaktır.

d) Hazırlanacak Başvuru Dosyasının Bölge Müdürlüğüne Teslim Edilmesi.

  • Başvuru dosyası hazırlanıp, gerekli kontrolleri yapıldıktan sonra, ilgili Bölge Müdürlüğü’ne dilekçe ile teslim edilecek ve gerekli ön incelemenin tamamlanmasını takiben kontrol yetkilisi tayini için genel müdürlüğe gönderilmesi süreci takip edilecektir.

e) Bakanlık Tarafından Tayin Edilecek Sonradan Kontrol Müfettişlerinin İlgili Alanlarda Yapacakları Yerinde İncelemeye Eşlik Edilerek Sürecin Takip Edilmesi.

  • Bakanlık müfettişleri gelmeden ilgili departmanların uyarılması ve lokasyonlarda son hazırlıkların tamamlanması sağlanacaktır.
  • Bakanlığın göndereceği müfettişlerin şirketin ilgili alanlarında yapacakları, soru formunda verilen bilgilerin tesislerde uygulanıp uygulanmadığına ilişkin tespite eşlik edilecek (müfettişlerin uygun gördüğü alanlarda) ve süreç takip edilecektir.