Sezai KAYA, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi

14.04.2026

Gümrük Tarife Cetveli’nde eşyaların sınıflandırılması (GTİP tespiti) sırasında en teknik uzmanlık gerektiren konulardan biri, birden fazla eşyanın bir araya getirilerek perakende satışa sunulan “set” (takım) halindeki ürünlerin durumudur. Bu süreçte temel yasal dayanaklar, Tarifenin Yorumu ile İlgili Genel Kurallar (GYK) ile Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2016/6 ve 2011/40 sayılı genelgeleridir.

1. Bir Ürün Grubunun “Set” Sayılabilmesi İçin Yasal Şartlar

2016/6 Sayılı “Eşyanın Set Olarak Sınıflandırılmasına İlişkin Rehber” ve GYK 3(b) açıklamaları uyarınca, bir ürün grubunun set sayılabilmesi için aşağıdaki üç şartın aynı anda taşıması zorunludur:

– Farklı Pozisyonlar Şartı: İlk bakışta farklı tarife pozisyonlarında sınıflandırılabilecek en az iki farklı eşyayı içermelidir.

– Ortak İhtiyaç veya Faaliyet Şartı: Ürünler, özel bir gereksinimi karşılamak veya belirli bir işlevi/faaliyeti yerine getirmek üzere bir araya getirilmiş olmalıdır.

– Perakende Satış Şartı: Yeniden paketlemeye gerek kalmadan doğrudan son kullanıcıya satış için uygun (kutu, kılıf, mahfaza vb. içinde) hazırlanmış olmalıdır.

2. Sınıflandırma Mantığı: Mümeyyiz Vasıf ve Teferruat Kuralı

Set halindeki eşyanın tarife tespiti GYK 3(b) kuralına göre yapılır. Bu kural uyarınca eşyanın tarifedeki yeri, takıma esas niteliğini (mümeyyiz vasfını) veren madde veya eşyaya göre saptanır. Esas nitelik; hacim, ağırlık, miktar, kıymet veya eşyanın kullanımındaki rolüne göre belirlenir. Eğer esas nitelik tespit edilemiyorsa, eşya geçerli olabilecek pozisyonların numara sırasına göre sonuncusunda (GYK 3(c)) sınıflandırılır.

Teferruat Kuralı (De Minimis Rule): 2016/6 Sayılı Genelge’nin 16. maddesine göre, setin karakterini değiştirmeyen ve kıymeti göz ardı edilebilir nitelikteki eşyalar seti bozmaz. Örneğin; bir “Yaratıcılık Seti” içine konulan küçük bir silgi veya “Banyo Seti” içindeki paketli küçük bir mum (tea light) idare tarafından göz ardı edilerek eşyalar bütün halinde sınıflandırılır.

3. Uygulama Örnekleri

Set Olarak Kabul Edilenler:

– Gıda alanında; pişirilmemiş spagetti, poşet peynir ve sos içeren “Spagetti Seti” ile sadece bir yemek yapmaya yetecek ölçüde ürün barındıran “Tiramisu Seti” ortak amaca hizmet ettikleri için set kabul edilir.

– Kişisel bakımda; duş jeli, banyo köpüğü, sabun ve losyondan oluşan “Banyo Seti” ile deri mahfaza içindeki elektrikli saç makası, tarak, fırça ve havludan oluşan “Saç Tuvalet Takımı” set sayılır.

– Teknik ve hobi alanında ise; matkap ucu ve dübel seti, oyun kağıtlarının esas karakteri verdiği “Poker Seti”,

– Pusula ve düdük içeren “Hayatta Kalma Kiti” ile cetvel ve pergelli “Çizim Takımı” set olarak sınıflandırılır.

– Ayrıca porselen çaydanlık ve fincanlardan oluşan takımlar ile 82.06 pozisyonunda yer alan profesyonel el aleti setleri de bu kapsamdadır.

Set Olarak Kabul Edilmeyenler:

Ortak bir işlevi yerine getirmeyen ürün grupları set kabul edilmez ve parçaları ayrı ayrı sınıflandırılır.

– Örneğin; bir kutu karides konservesi, peynir ve sosisin birleşimi ortak bir yemek oluşturmadığı için set sayılmaz.

– Aynı dekoratif motiflere sahip olsa bile kol saati, hesap makinesi ve kalemden oluşan “Hediye Seti” ile plaj çantası ve havlu içeren “Plaj Seti” uyumsuz kabul edilir.

– Hazır kahve kavanozu ile seramik kupa, bir şişe sert içki ile bir şişe şarap, göz kalemi ve rimelden oluşan makyaj grupları da GYK 3(b) anlamında set değildir.

– Özellikle araçlardaki “Trafik Setleri” ve belirli bir sanat dalına odaklanmayan karma “Kırtasiye Setleri”, tek bir spesifik faaliyete yönelik olmadıkları gerekçesiyle her bir eşya bazında kendi GTİP’inde beyan edilmek zorundadır.

4. Beyan İşlemleri ve Vergilendirmede Kritik Danıştay İptali

Eşyanın beyannameye yansıtılması 2011/40 Sayılı Genelge ile düzenlenmiştir. Buna göre; beyannamenin 31 no.lu kutusunda “set” ölçü birimi seçilir, ana GTİP belirlenir ve seti oluşturan her bir parçanın kendi GTİP’i 44 no.lu kutuya kaydedilir.

Önemli Hukuki Gelişme: İdarenin, seti oluşturan yan ürünler (örneğin bir ev sinema sistemindeki hoparlör) için kendi tarife pozisyonları üzerinden ayrıca ek vergi, ÖTV veya KDV hesaplanması yönündeki uygulaması yargıya taşınmıştır.

Danıştay 7. Dairesinin 27.03.2023 tarihli (E:2020/3796, K:2023/1728) sayılı kararı ile 2011/40 Sayılı Genelgedeki bu vergilendirme ibaresi kesin olarak iptal edilmiştir. Danıştay kararında; hukuken tek bir eşya (set) olarak sınıflandırılan bir ürün grubunda, yan parçalar için ayrı vergi hesaplanması “verginin yasallığı” ilkesine ve Tarife Genel Kurallarına aykırı bulunmuştur. Gümrükler Genel Müdürlüğü bu kararı tüm teşkilata duyurmuş olup, set halindeki eşyalarda artık sadece ana ürünün tarife kuralları üzerinden vergilendirme yapılması esastır.