Sezai KAYA, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi

01.01.2026

Mal mukabili ödeme şekli, yalnızca finansal bir tercih olmayıp KKDF gibi vergi ve fon yükümlülüklerini doğrudan etkilemektedir. Uygulamada yapılan hatalar firmalar açısından ciddi mali riskler yaratmakta olup en sık karşılaşılan üç temel konu aşağıda özetlenmiştir.

1- KKDF Muafiyet Kodunun Hatalı Kullanımı


Mal mukabili ödemelerde, eşyanın GTİP’i ve gümrük rejimi KKDF’ye tabi ise KKDFM (muafiyet) kodu kullanılamaz ve KKDF ödenmelidir. Buna rağmen uygulamada KKDFM kodunun hatalı seçildiği olabilmekte ve bu durum ceza ve faiz riskine yol açmaktadır.

Not: GTİP ve gümrük rejimine ilave olarak yatırım teşvik belgesi kapsamındaki ithalatlar ise KKDF’ye tabi değildir.

2- Mal Mukabili Ödemelerin Peşin Ödeme Gibi Kullanılması


Mal mukabili bir ithalata ait ödemenin, başka bir dosyada peşin ödeme gibi gösterildiği durumlar olabilmektedir. Diğer bir deyişle; geçmişte ithal edilmiş mal mukabili bir ithalatın bugünlerde yapılan ödemesi gene bugünlerde tescil edilen ithalat beyannamelerinin peşin ödemesiymiş gibi kullanılabiliyor.

Bu riskin önlenmesi için ödemelerin mutlaka fatura bazında takip edilmesi, ödeme kayıtları ile gümrük beyannameleri arasında birebir eşleşme sağlanması gerekmektedir.

3- Kısmen Vadeli – Kısmen Peşin Faturalarda KKDF

Kısmen vadeli, kısmen peşin ödeme içeren faturalarda, 2017/20 sayılı Genelge çerçevesinde vadeli bedelin yalnızca belirli kalemlere değil, fatura kapsamındaki tüm kalemlere orantılı olarak dağıtılması gerekmektedir. Bu orantılama sonucunda, KKDF’ye tabi GTİP’lere isabet eden vadeli tutar üzerinden KKDF tahakkuk ettirilmelidir.

Uygulamada sıkça yapılan hata, vadeli kısmın yalnızca KKDF’ye tabi olmayan kalemlerle ilişkilendirilmesidir. Oysa mevzuat bu konuda açıktır.

Eğer KKDF ödenmek istenmiyorsa, en sağlıklı ve mevzuata uygun yöntem:

– Vadeli kısım için ayrı bir fatura,

– Peşin kısım için ayrı bir fatura

 Düzenletilmesidir