Sezai KAYA, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri, Gümrük ve Ticaret Eski Müfettişi

14.09.2026

Dünya Gümrük Örgütü (DGÖ) Gümrük Kıymeti Kompendiyumu, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat hükümleri uyarınca, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına ilave edilmeyen ve gümrük kıymetine girmeyen royalti ve lisans ödemeleri aşağıdaki şekildedir.

1. İthal Eşyasının Çoğaltma Hakkı İçin Yapılan Ödemeler (Reproduction Rights)

İthal edilen bir model, prototip, kalıp, yazılım, eser veya tasarımın ithal ülkesinde fiziki ya da fikri olarak çoğaltılması (üretilmesi) hakkı karşılığında ödenen royalti ve lisans ücretleri, mal faturasından ayırt edilebilmesi kaydıyla gümrük kıymetine ilave edilmez.

– DGÖ Kıymet Anlaşması Madde 8.1(c) Yorum Notu Paragraf 1

– DGÖ Teknik Komitesi Açıklama 19.1 (“İthal Eşyasını Çoğaltma Hakkı İfadesinin Anlamı”)

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 27/5-a

– Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) Seri No: 2 m. 9/1

2. Dağıtım ve Tekrar Satış Hakları İçin Yapılan Ödemeler (Satış Koşulu Olmayanlar)

İthal eşyasının ithal ülkesinde dağıtımı veya tekrar satılması hakları için alıcının yaptığı ödemeler, eşyanın ihraç amacıyla satışında bir satış koşulu (condition of sale) olarak öngörülmemişse (yani bu ödeme yapılmasa dahi malın alımı mümkünse) gümrük kıymetine eklenmez.

– DGÖ Kıymet Anlaşması Madde 8.1(c) Yorum Notu Paragraf 2

– 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 27/5-b

– Gümrük Yönetmeliği m. 56/1

– Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) Seri No: 2 m. 9/1

3. Franchise Sistem ve Mağaza İşletim Royaltileri

Franchise alanın (ithalatçı), franchise veren şirkete markanın mağazalarda kullanımı, iş süreçleri ve genel mağaza işletim sisteminin (“Sistem”) kullanımı karşılığında nihai ürünlerin satış cirosu üzerinden ödediği royalti ücretleri; ithal edilen girdilerin/eşyaların satıcıdan alınmasının zorunlu bir satış koşulu olmaması durumunda gümrük kıymetine dahil edilmez.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.17

4. İthal Ülkesindeki Yasal Zorunluluklardan Doğan Telif Hakkı Ödemeleri

İthal ülkesinin mevzuatı/yasaları gereğince, ithal eşyasının (örneğin müzik plaklarının) ithal ülkesindeki tekrar satışı sırasında telif hakkı sahibine ödenmesi gereken ve ihraç amacıyla satışın bir koşulu olmayan yasal royalti ödemeleri gümrük kıymetine girmez.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.2

5. İthal Edilen Ekipmandan/Makineden Ayrı Üretim Metodu İçin Ödenen Royaltiler

Belli bir ürünün üretimi için geliştirilen patentli bir üretim metodunun kullanım hakkı karşılığında ödenen, ancak ithal edilen makine veya ekipmanın ihraç amacıyla yapılan satışında bir satış koşulu oluşturmayan royalti ödemeleri gümrük kıymetinin bir parçasını oluşturmaz.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.3

– Danıştay 7. Dairesi E:2000/4004, K:2001/3023 Kararı

6. Yerel İmalat ve Girdilerden Bağımsız Marka ve Formül Ödemeleri

1) İthalatçının marka altında ürettiği ve sattığı ürünlerin satışı üzerinden ödediği, ancak ithal edilen girdi maddelerinin marka sahibinden veya yerel satıcılardan tedarik edilmesinden bağımsız olan royalti ödemeleri satış koşulu sayılmaz ve kıymete eklenmez.

2) İthal edilen standart ve patente konu olmayan bir aracı maddenin, ithal ülkesinde işlenerek lisanslı bir preparat üretilmesi ve satılması durumunda, ticari markanın kullanımı nihai ürüne ilişkin olduğundan ithal eşyasının kıymetine eklenmez.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.5

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.9

7. Satıcı ile İlgisiz Üçüncü Kişilere (Lisans Sahibine) Ödenen Bağımsız Marka Royaltileri

İthalatçının ticari marka kullanım hakkı için satıcıdan bağımsız üçüncü bir kişiye (lisans sahibine) ödediği; eşyanın satıcısından alımının bir satış koşulu olmayan ve ihracat amacıyla yapılan satış sözleşmesinden bağımsız ayrı bir sözleşmeye dayanan royalti ödemeleri gümrük kıymetine ilave edilmez.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.8

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Tavsiye Kararı 4.13

– DGÖ Teknik Komitesi Açıklama 25.1 (“Üçüncü Parti Royalti ve Lisans Ücretleri”)

8. İthal Eşyası İle İlişkilendirilemeyen veya Ölçülebilir Nitelikte Olmayan Royaltiler

Royalti ödemesi kısmen ithal eşyasına kısmen de ithal eşyası ile ilgisi olmayan faktörlere dayanıyorsa (örneğin ithal eşyası yerli ürünlerle eski ayniyetini kaybedecek şekilde birleştirilmişse veya alıcı-satıcı arasındaki özel finans düzenlemelerinden ayırt edilemiyorsa) ya da düzeltme yapmak için nesnel ve ölçülebilir veriler bulunmuyorsa gümrük kıymetine ilave yapılamaz.

– DGÖ Kıymet Anlaşması Madde 8.3 Yorum Notu

– Gümrük Yönetmeliği Ek-8

– Gümrük Genel Tebliği (Gümrük Kıymeti) Seri No: 2 m. 4/2 ve m. 6/3

9. Satış Fiyatına / Mal Faturasına Zaten Dahil Edilmiş Olan Royaltiler

Royalti ödemesi alıcı ile satıcı arasında anlaşılan satış fiyatının veya birim fatura bedelinin zaten bir parçasını oluşturuyorsa, DGÖ Kıymet Anlaşması Madde 8.1(c) kapsamında mükerrer olarak tekrar ilave edilemez.

– DGÖ Kıymet Anlaşması Madde 8.1(c) Uygulama Esasları (Ders 10)

10. Sinema ve Televizyon Filmlerine İlişkin Gösterim ve Telif Bedelleri

Türkiye’de sinemalarda veya televizyon kanallarında gösterilmek üzere geçici veya kesin olarak ithal edilen dolu sinema filmleri ve video kasetler için ödenen gösterim/telif (royalti) bedelleri, çoğaltma hakkı ve gösterim hakkı kapsamında değerlendirilerek gümrük kıymetine dahil edilmez.

– DGÖ Gümrük Kıymeti Teknik Komitesi Görüşü

– Gümrük Müsteşarlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü 2009/73 sayılı Genelge

– Danıştay 7. Dairesi E:2004/143, K:2006/1035 Kararı